Twee manieren van spreken
Reformatorische theologie spreekt soms over een zichtbare en een onzichtbare kerk. De zichtbare kerk omvat allen die zich bij het Woord en sacramenten aansluiten; de onzichtbare kerk omvat hen die werkelijk in Christus zijn, gekend alleen door God.
Dit onderscheid voorkomt optimisme en cynisme. Wij oordelen niet over harten, maar wij mogen wel vragen stellen aan leven en leer. Sommigen in de zichtbare kerk zijn nog niet tot geloof gekomen; sommige ware gelovigen zijn tijdelijk buiten zichtbare gemeenschap.
"De Heere kent degenen die des Heeren zijn."
2 Timotheüs 2:19
Tekens en werkelijkheid
Doop en avondmaal maken iemand zichtbaar tot de gemeente, maar garanderen niet automatisch innerlijk leven. Judas was onder de twaalf. Daarom roept de kerk op tot geloof, niet tot blind vertrouwen op uiterlijke vorm.
Tegelijk zijn de tekens niet hol. God gebruikt hen werkelijk in de gemeente van gelovigen. Wie zich bij de kerk aansluit, wordt onder het Woord geplaatst waar de Geest werkt. Buiten de kudde is de weg gevaarlijker dan binnen, ook al kent God ook schapen in andere weiden.
Oordeel en nederigheid
Leden mogen vruchten beoordelen, niet harten. Discipline richt zich op zichtbaar gedrag en leer, niet op speculatie over verkiezing. Wie zichzelf voor zeker gerechtvaardigd houdt, vergist zich; wie alleen uiterlijk meedoet zonder geloof, leeft in gevaar.
Deze spanning leert nederigheid. Wij weten dat er schaap en bok naast elkaar zitten tot de oogst. De kerk waakt en waarschuwt, maar laat het definitieve oordeel aan Christus. Ons werk is trouw getuigen en liefdevol roepen.
Eén volk in glorie
Op de jongste dag valt elke scheiding weg tussen schijn en werkelijkheid. De onzichtbare kerk wordt volledig zichtbaar wanneer Christus zijn bruid verheerlijkt. Geen huichelaar zal dan nog in haar midden zijn.
Tot die tijd leven wij met beide waarheden: de kerk is heilig en nog niet volmaakt; zichtbaar één, innerlijk gemengd. Deze erkenning maakt de gemeente waakzaam en hoopvol tegelijk, gericht op de Heer die zijn kerk bewaart.